İlmihal Kategorileri

Bazı Dini Tabirler

BAZI DÎNÎ TABİRLER

       1- İstihsan: Lugatta bir şeyi güzel saymak, güzel sanmaktır. Usulü fıkıh ıstılahınca: ”Açık kıyası bırakıp insanların ihtiyacına daha uygun olanı almaktır.” Diğer bir ifade ile “Kolaylık için güç olanı terketmek, herkesin başına gelebilecek şeylerde (dini bir müsadeye dayalı) kolaylık tarafını arayıp tercih etmek” demektir. Burada istihsandan maksat, pek lüzumlu, pek güzel bir kısım dinî meseleleri beyandan ibarettir.

       Dinimizin güzel gördüğü, müstehap saydığı şeylerden her birine” müstahsen” denir. Aksine de “gayri müstahsen” denilir.

       2- Kerahiyet: Lugatta zahmet, meşakkat, şiddet ve bir şeyi fena görmek manasındadır. Şer'an “terkedilmesi daha iyi olan bir şeyin terkedilmeyip yapılması” demektir ki, buna “kerahet” de denir.

       3- Hazar: Lugatta menetmek demektir. Mahzur yerinde kullanılır ki yasak edilmiş manâsındadır. Şer'an yapılması yasak olan şeylerden ibarettir. Çoğulu”Mahzurat”tır.

       4- İbâha: Mübah kılmak, yani, bir şeyin yapılmasını da, yapılmamasını da caiz görmektir. Bir şeyin yapılmasına verilen izin, bir ibahadır. Bir yiyecekten bir kimsenin yemesine yetkili şahsın verdiği izine de “ibaha” denir. 

       5- Zühd: Bir şeye rağbet etmemek, bir şeyden kaçınmak manasınadır. Dünyaya meyletmeyip, ibadet ve itaatla fazla meşgul olmak demektir.

       6- Vera: Harama düşmek korkusuyla şüpheli şeylerden kaçınmak demektir. Buna “Takva”, “îttika” da denir. Vera ve takva sahibine de “Müteverri, Müttaki” denir.

       7- Met'umât: Tadılan, yenilen şeyler demektir. Her yenilen şeye “taam” denir, çoğulu “et'ime” dir.

       8- Meşrubat: İçilen sıvı şeylerdir. Lügatta her içilen sıvıya “Şarab” denir. Çoğulu “eşribe” dir. Istılahda ise, şarap, sarhoşluk veren herhangi bir sıvıdan ibarettir. “Hamr” denilen içkiye de “Şarap” denilegelmiştir.